پیامدهای جمعیتی- اقتصادی مرگهای زودرس

   بخش عمد های از مرگومیر و ناتوانی جوانان، در همۀ کشورها از جمله ایران را حوادث غیرعمد تشکیل میدهد. مرگومیرهای ناشی از حوادث غیرعمد از نظر اقتصادی–اجتماعی و جمعیت شناسی از اهمیت خاصی برخوردار است؛ زیرا افرادی که قربانی چنین حوادثی میشوند، عمدتاً در سالهای اوج فعالیت اقتصادی خود قرار دارند و کودکان و سالخوردگان در تأمین نیازهای اساسی خود به آنها وابسته هستند. از سوی دیگر، باید توجه داشت که اگرچه ممکن است این مرگومیرها در مقایسه با بیماریهای قلبی-عروقی، سهم کمتری از مرگ را شامل شود، ب هدلیل تأثیر شدیدتر بر گرو ههای سنی فعال جامعه، به عنوان یک چالش جمعیتی مهم خودنمایی میکند و تأثیر چشمگیری بر امید به زندگی در بدو تولد و سا لهای عمر ازدست رفتۀ زودرس دارد. نکتۀ دیگر اینکه با توجه به ضرورت توجه به جوانی جمعیت در کشور، بحث سلامت جمعیت جوان کشور که بر مرگ و میر و باروری تأثیر دارد، اهمیت دوچندان پیدا میکند. به علاوه، کمی سازی بهره وری ازدست رفته به دلیل مرگ و میر زودرس برای تفسیر بار اقتصادی بیماری ها و پیش بینی هزینه های جامعه مفید است. این امر به سیاستگذاران کمک می کند تا اولویت های کنترل بیماری را تعیین کنند و مداخلات پیشگیرانۀ مؤثری را برای کاهش بار بیماری و مرگ و میرها طراحی کنند. بر همین اساس، این پژوهش با استفاده از داده های مرگ و میر کشور در سال ۱۳۹۸ ، تأثیر حوادث غیرعمد بر امید به زندگی در بدو تولد زنان و مردان ایرانی را با توجه به شاخص امکان بهبود امید به زندگی بررسی و مشخص میکند. حذف این علت مرگ، امید به زندگی در سطح ملی و استانی را چقدر افزایش خواهد داد. همچنین تأثیر حوادث غیرعمد بر سالهای ازدس ترفتۀ زندگی بالقو ه (YPLL)، سالهای ازدست رفتۀ زندگی مولد بالقو ه (YPPLL) و هزینه های بهره وری ازدست رفتۀ مرتبط با آنها را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. داده های مورد استفاده در این تحقیق، از مطالعۀ جهانی بار بیماریها (۲۰۱۹) اخذ شده که شامل تعداد کل مرگ و میر بر اثر حوادث ترافیکی و غیرترافیکی برحسب جنسیت و سن در سطح ملی و استانی است. روش تجزیه و تحلیل داده ها جدول عمر چندکاهشی برای محاسبۀ تأثیر حوادث غیرعمد بر امید به زندگی در بدو تولد و همچنین رویکرد سرمایۀ انسانی برای محاسبۀ هزینه های مستقیم اقتصادی مرگهای ناشی از حوادث غیرعمد بود . یافته های مطالعه نشان داد با حذف حوادث ترافیکی از علل مرگ مردان کشور، امید به زندگی در بدو تولد ۱/۱ سال افزایش مییابد. دامنۀ این افزایش در سطح استانی بین ۱/۸ سال در استان سیستان و بلوچستان و کمتر از ۰/۳ سال در استان تهران است. تأثیر حوادث ترافیکی در میان زنان بسیار کمتر از مردان است. سهم حوادث ترافیکی از تأثیر حوادث غیرعمد در کشور به ترتیب ۶۷ درصد و ۶۰ درصد برای مردان و زنان است. شاخص  سالهای عمر ازدست رفتۀ بالقوۀ تولیدی حوادث ترافیکی نشان داد در میان مردان استانهای فارس و هرمزگان و در میان زنان استانهای سیستان و بلوچستان و فارس بیشترین تعداد سا لهای عمر ازدسترفتۀ تولیدی بر اثر حوادث ترافیکی وجود دارد. همچنین بیشترین سالهای عمر ازدست رفتۀ تولیدی بر اثر حوادث غیرترافیکی هم در میان مردان و هم زنان مربوط به استان سیستان و بلوچستان است. به علاو ه، با اعمال نر خ تنزیل ۵/۸ درصد، شاخص هزینۀ بهره وری ازدست رفته حاکی از این است که حوادث غیرعمد موجب ازدست رفتن ۴۱۶ میلیون و ۱۰۸ میلیون سال بهره وری ازدست رفتۀ مردان و زنان کشور در سال ۱۳۹۸ شده است. در سطح استانی، بیشترین و کمترین هزینۀ بهره وری ازدست رفته بر اثر حوادث غیرعمد در میان مردان، به ترتیب مربوط به استانهای هرمزگان و تهران بود. در میان زنان، استانهای کرمان و تهران به ترتیب بیشترین و کمترین هزینۀ بهره وری ازدست رفته بر اثر حوادث غیرعمد را به خود اختصاص دادند . نتایج پژوهش نشان داد که با توجه به جوان بودن ساختار سنی مرگهای ناشی از حوادث غیرعمد، چنین مرگهایی تأثیرات جمعیتی-اقتصادی قابل توجهی دارند. بنابراین برحسب منافع جمعیتی–اقتصادی و همچنین با توجه به قابل پیشگیری بودن این مر گها، سیاستهای مناسب در سطوح ملی و استانی اتخاذ شود تا با کاهش این مرگها، هم امید به زندگی در سطح ملی و استانی را افزایش داد و هم از هدررفتن سرمایۀ انسانی که پشتوانه توسعۀ اقتصادی در کشور است، جلوگیری شود .