هشتمین همایش انجمن جمعیت شناسی ایران روزهای پنجم و ششم آبان در دانشگاه یزد با عنوان “تحولات جمعیت، نیروی انسانی و اشتغال در ایران” برگزار شد.
آنچه در پی می خوانید خلاصهای از سخنرانی دکتر محمد جلال عباسی شوازی، استاد دانشگاه تهران و رئیس موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشوراست که روز پنجم آبان در همایش انجمن جمعیت شناسی ایران ارائه شد.
در این برهه تاریخی و حساس که کشور عزیزمان ایران از سرمایههای انسانی جوان و تحصیلکرده موج میزند و بیش از هر زمان فرصت استثنائی و مهمی برای کشور ایجاد شده است، لازم است برای برون رفت از این سطح بیکاری و پیشگیری از پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن با همفکری و همدلی راه حلی جستجو کنیم.
بدون شک ساختار جمعیتی جوان کشور با تحولی که در سطح سواد و تحصیلات در دهه های اخیر صورت گرفته است، از دوران طلائی کشور محسوب می شود. افزوده شدن جمعیت فعال و متخصص در بازار کار نعمتی است که باید قدردان آن باشیم و زمینه ای فراهم کنیم که این فرصت در راستای توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور در حال و آینده بهره گیری شود. متاسفانه، بر مبنای خوشبینانه ترین آمار،بخشی از این جمعیت و نیروی انسانی سالانه به خیل بیکاران می پیوندند و بدین ترتیب، همواره درصد قابل توجهی از این نیروی فعال کشور که سرمایه ملی محسوب می شوند،به راحتی به هدر می رود.
علل اصلی عدم استفاده از فرصتهای موجود و همچنین نقش دولت، نهادهای مردمی و بخش خصوصی در بهره گیری یا اتلاف سرمایه های موجود از جمله سوالاتی است که ذهن محققین، مردم و سیاستگذاران را به خود معطوف داشته است. علاوه بر آن، سوال این است که نقش فرهنگ و گوناگونی فرهنگی در تفاوت های میزان اشتغال در کشور و بین بخش های مختلف جمعیتی از جمله نابرابری های جنسیتی در اشتغال و بیکاری چیست؟ چه تناقضاتی برای زنان در امور خانه داری و فرزندآوری و بازار کار وجود دارد؟ چگونه بایستی شاخص های اشتغال و بیکاری را بررسی و ارزیابی کرد ؟ مرجع اصلی داده های اشتغال و بیکاری کدامند؟ راه برون رفت از سالخوردگی جمعیت و کمبود نیروی کار در آینده چیست؟ چه درس هائی در زمینه بهره گیری از نیروی انسانی کشور از سایر کشورها می توان آموخت؟
یکی از دلائل مهم معجزه اقتصادی در کشورهای آسیای جنوب شرقی فراهم بودن زمینه های استفاده از فرصت طلائی جمعیت بود و علاوه بر آن نیروی انسانی و جوانان آن کشورها هم با پشتکار و انجام کارهای سخت و با ساعات طولانی کار خود معجزه اقتصادی شرق آسیا را آفریدند.آیا شرایط و زمینه های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی استفاده از فرصت طلائی در ایران هم فراهم است؟ و مهمتر از آن، آیا جوانان ما هم در صورت فراهم بودن شرایط، مهارت لازم برای ورود به عرصه کار را دارند؟ و اگر به بازار کار وارد شوند، آیا به سختی همسالانشان در کشورهای شرق آسیا کار خواهند کرد؟ آیا راه های دستیابی به شغل و کار برای همگان شفاف و عادلانه است.
اکنون که سیاست های کلی جمعیت توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شده است، تحقق بندهای مختلف این سیاست ها چگونه امکان پذیر است؟ آیا می توان صرفا با دیدی خطی و تک بعدی به هدف گذاری سیاست های جمعیتی پرداخت یا اینکه بایستی متغیرهای جمعیتی را در مجموعه ای متعامل و پویا و بصورت سیستمی در نظر گرفت؟ و نهایتا اینکه،نقش محققین، اندیشمندان، علمای مذهبی، مسئولان و سیاستگذاران در این برهه حساس و مهم تاریخی و جمعیتی چیست؟
اینها تنها برخی از سوالاتی هستند که ذهن جوانان، والدین، مسئولان نظام و سیاستگذاران را به خود جلب کرده و انتظار این است که مجامع علمی و سیاستی بدان ها پاسخ دهند و برای رفع این مسائل و مشکلات طرحی نو در اندازند.
بدیهی است که اشتغال صرفا موضوعی علمی و دولتی نیست، بلکه مسئله ای است پیچیده که با همکاری دستگاه های مختلف آموزشی، سیاستگذاری و اجرائی حل خواهد شد. تعامل و همکاری انجمن جمعیت شناسی و موسسه مطالعات جمعیتی از یک سو و نیز همکاری و هم گفتمانی با نهادهای اجرائی بویژه با وزارت تعاون، کار و رفاه که نقش قابل توجهی در حل موضوع اشتغال دارد، برای کشور و مردم عزیز ایران مهم و راهبردی است.
وقتی هدف حل موضوعی ملی است که مورد توجه عالی ترین مسئولان کشور قرار گرفته ، انجام این مهم بدون همکاری و هماهنگی بین مراکز علمی، دستگاه های مدیریتی و سیاستگذاری امکان پذیر نخواهد بود. مهمتر از آن، نقش نهادها، سازمانها و محققین منطقه ای و محلی در دستیابی به توسعه پایدار ضروری و اجتناب ناپذیر است و برگزاری همایش ملی انجمن در استان یزد و بویژه دانشگاه یزد در راستای بهرهگیری از توانمندیهای استان و متقابلا توانمند سازی نیروهای مناطق دور از مرکز بوده است.
منبع: روزنامه اطلاعات
