با توجه به افزایش حجم و پیچیدگی مهاجرت در سطح جهان، در سالهای اخیر موضوع مهاجرت مورد توجه محققین، سیاستگذاران و فعالان عرصه مهاجرت و دولتها و سازمانهای بین المللی قرار گرفته و سران کشورهای مختلف در اجلاس سازمان ملل متحد (United Nations) در سپتامبر ۲۰۱۶ میلادی متعهد شدند تا در اجلاس ۲۰۱۸ برای تجدید پیمان در مورد مهاجرت امن، منظم، و قانونی گرد هم آیند. بدین منظور قبل از نشست سازمان ملل، جلسات و نشستهای متعددی برای بررسی ابعاد مختلف مهاجرت برگزار می شود تا نتایج بحثهای محققین، دولتها و نهادهای دولتی و خصوصی برای بررسی و تصویب به سازمان ملل ارائه گردد. در این راستا، بخش تحقیقات سازمان بین المللی مهاجرت در سال ۲۰۱۷ سندیکای پیشگامان محققین مهاجرت را تاسیس و تعداد ۳۳ نفر از محققین بین المللی از جمله آقای دکتر محمد جلال عباسی شوازی، رئیس موسسه مطالعات جمعیتی و رئیس انجمن جمعیت شناسی ایران، را برای عضویت در سندیکا دعوت کرد . هر کدام از اعضاء سه مقاله علمی که به یکی از ابعاد مهم مهاجرت پرداخته و یا در حوزه سیاستگذاری مهاجرت اهمیت دارند و به شناخت عمیقتر مهاجرت کمک می کنند را معرفی نمودند که در وبسایت سازمان جهانی مهاجرت موجود است (https://www.iom.int/migration-research-leaders-syndicate?width=500&height=500&inline=true).
علاوه بر آن، بخش تحقیقات سازمان بین المللی مهاجرت به منظور بهره گیری از محققین پیشگام مهاجرت، از برخی از اعضاء سندیکا برای نگارش مقالات سیاستی در باره یکی از موضوعات مهاجرت دعوت نمود، و نتایج این تحقیقات در سمیناری که در روزهای ۲۸ و ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۷ در شهر ژنو سوئیس برگزار شد ارائه و مورد بحث و بررسی قرار گرفت. تعداد ۲۵ نفر از محققین از کشورهای مختلف برای شرکت در نشست دعوت شده بودند، و هر کدام از زوایای مختلفی به ابعاد مهاجرت پرداختند (https://www.iom.int/syndicate-workshop). دکتر محمد جلال عباسی شوازی مقاله مشترکی با آقایان دکتر رسول صادقی و عبدالله محمدی تحت عنوان “انطباق مهاجرین در کشورهای میزبان یا بازگشت پایدار آنان به وطن: مطالعه موردی خاورمیانه و جنوب آسیا” ارائه کرد. در این مقاله از یکسو به عوامل و چالشهای انطباق مهاجرین و بویژه پناهندگان در کشورهای میزان پرداخته، و از دیگر سو زمینه های بازگشت پایدار مهاجرین به کشورهای مبدا را بررسی نموده است. پیام مقاله که برگرفته از تجربیات مهاجرین افغانستانی در ایران می باشد این است که بازگشت مهاجرین به وطن موضوعی بین ملیتی است و موفقیت و پایداری بازگشت و انطباق مجدد مهاجرین در سرزمین مادری مستلزم همکاری های دو جانبه کشورهای میزبان و مبدا است. در غیر اینصورت، بازگشت پایدار نخواهد بود و مهاجرین بازگشته به وطن قصد مهاجرت مجدد می کنند، و یا در کشور خود آواره می شوند، یا به کشور میزبان باز می گردند، و یا به کشور ثالث می روند.
قرار است مقالات ارائه شده در سمینار فوق به زودی در وبسایت سازمان بین المللی مهاجرت در دسترس عموم قرار می گیرد و نتایج آن نیز به عنوان پیشینه کنفرانس بین المللی سازمان ملل به چاپ برسد.
