به مناسبت ایام دهه فجر و فرارسیدن سی و هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران روز دوشنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۴، نشست هماندیشی با سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین دکتر حمید پارسانیا عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور برگزار گردید.
دکتر محمدجلال عباسی شوازی رئیس موسسه ضمن تبریک، ایام الله دهه فجر، انقلاب اسلامی در ایران را به عنوان نقطه عزیمت تاریخی در کشور دانست که به عنوان آخرین انقلاب بزرگ تعبیر شده است. به گفته ایشان رهبری حضرت امام خمینی رحمتالله علیه همراه با روحیه انقلابی و وحدت و یکپارچگی ملت به پیروزی انقلاب منجر شد که نه تنها تاریخ کشور را تغییر داد بلکه در عرصه بینالمللی نیز آثار فراوانی به جای گذاشت. زنده نگه داشتن این ایام فرصت مناسبی است که ضمن بررسی تحولات این سه دهه، ارزیابی شود که نقش مسئولان و متخصصین که به عنوان عضوی از جامعه در تاریخ پس از انقلاب فرصتی یافتهاند تا قدم کوچکی در راستای انقلاب و کشور بردارند چیست؟ چه دستاوردهایی در این زمینه وجود دارد، و چه آیندهای برای کشور در حوزههای تخصصی خود قابل پیشبینی است، و چه راههایی برای دستیابی به آن اهداف باید دنبال شود؟ دکتر عباسی حضور دکتر پارسانیا در موسسه مطالعات جمعیتی را مغتنم شمرده و اظهار خوشنودی نمودند که این تعاملات به گفتمان علمی و آکامیک بین صاحبنظران علمی و دینی در مورد جمعیت منجر شود. علاوه بر اینکه استاد پارسانیا در حوزه علم و معرفت صاحبنظرند، در حال حاضر نقش اثرگذاری در حوزه سیاستهای فرهنگی، اجتماعی و مذهبی دارند. با توجه به تحولات عمیق اجتماعی و فرهنگی در کشور، ضرورت دارد تا از منظر جامعه شناسی به تحولات اجتماعی نگریسته شود. بنابراین، تخصص و تجربه دکتر پارسانیا به عنوان یک جامعهشناس، و نیز عضو شورای انقلاب فرهنگی در این راستا ارزشمند است. دکتر حمید پارسانیا ضمن گرامیداشت ایام دهۀ فجر، ابتدا به تأثیر چشمگیر انقلاب اسلامی ایران در تاریخ ایران و جهان پرداختند و سپس به موضوع جمعیت و ابعاد مختلفی که در برنامه ریزی های مربوط به آن باید مورد توجه قرار گیرد، اشاره کرده و گفتند: از جمله ابعاد مورد نظر، مباحث تئوریک جمعیت و همچنین بحث های تجویزی آن است. برنامه ریزی جمعیت فارغ از این دو بعد نمیتواند باشد. ایشان این نکته را بیان کردند که بیش از این در ایران مباحث تئوریک جمعیت بیشتر از موضوع، جامعه شناسی توسعه و به عنوان یکی از شاخص های جوامع توسعه یافته دیده می شده است. و حال آن که مباحث نظری جمعیت فراتر از این محدوده است. برخی نظریه پردازان کلاسیک جامعهشناسی جمعیت را در کانون نظریۀ خود قرار داده اند، مثل دورکیم و یا زیمیل. پارسانیا به ظرفیت حکمت مشاء و حکمت متعالیه برای پرداختن به مسأله جمعیت اشاره کردند. در حکمت مشاء کلی طبیعی انسان از طریق، جمعیت به وصف کثرت متصف می شود، و انسان به وصف و نعت کثرت واقعیتی مغایر با انسان به وصف وحدت است. انسان واحد موضوع مطالعات روانشناختی، و انسان به نعت کثرت همان امر اجتماعی که قابل تقلیل به انسان واحد نیست، حکمت متعالیه با نوع متوسط دانستن انسان ظرفیت نظری بیشتری را برای مسأله جمعیت در مباحث جامعه شناختی فراهم میآورد. براساس این نظر هر نوع از انواع انسانی براساس خصوصیات فرهنگی و معرفتی خود در مراحل مختلف جمعیت احکام ویژه غیرقابل تعمیمی را به همراه دارد و شناخت این احکام در فرآیند برنامه ریزی جمعیتی اثر گزار است. دکتر پارسانیا در ادامه افزودند، مباحث تجویزی مربوط به جمعیت نیز از جمله مباحث مربوط به مطالعات جمعیتی است. مباحث تجویزی عهدهدار ارزش ها، و بایستگی ها و شایستگی های جمعیتی است و علم فقه با توجه به حضور تاریخی، قوی و پررنگ خود نقش مهمی در تولید و توزیع، مفاهیم مربوط به این بخش دارد. ایشان با تشریح نقش فقه در فرهنگ، قبل و بعد از انقلاب بر لزوم تعامل برنامه ریزان جمعیتی کشور با این دانش سخن گفته و بر این نکته تأکید کردند که این تعامل باید با شناخت و آگاهی کامل و به گونه ای انجام شود که به اعتبار اجتماعی فقه نیز خدشه ای وارد نشود. برنامه ریزان جمعیتی در ایران ضمن تعامل فعال با علم شریف فقه باید از استفادۀ ابزاری از آن پرهیز داشته باشند. در پایان نشست نیز اعضای هیات علمی موسسه ضمن اظهار خرسندی از حضور دکتر پارسانیا در موسسه به معرفی فعالیتهای خود پرداختند و خواستار تعامل موسسه و شورای عالی انقلاب فرهنگی و نیز حوزه علمیه در جهت تعمیق درک مسائل جمعیتی و خدمترسانی به جامعه شدند. معرفی حجتالاسلام والمسلمین دکتر حمید پارسانیا نویسنده، پژوهشگر و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی است. ایشان تحصیلات حوزوی خود را تا مدارج عالی حوزوی در محضر اساتید معظمی چون حضرات آیات عظام میرزا هاشم آملی، فاضل لنکرانی، وحید خراسانی و جوادی آملی دامت برکاتهما بهره بردند. وی یکی از شاگردان آیتالله عبدالله جوادی آملی بوده و در حال تقریر درسهای فلسفی ایشان در کتابی به نام رحیق مختوم است که در شرح کتاب اسفار صدرالمتألهین است و تاکنون چهارده جلد آن به چاپ رسیده است. دکتر پارسانیا عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران است و اکنون رئیس شورای حوزوی شورای عالی انقلاب فرهنگی است.
