گروه پژوهشی اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی

گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی به‌عنوان یکی از گروه‌های پژوهشی مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، با هدف شناخت و تبیین ابعاد اقتصادی تحولات جمعیتی و بررسی نقش جمعیت و سرمایه انسانی در فرآیند توسعه کشور فعالیت می‌کند. تحولات جمعیتی ایران طی دهه‌های اخیر، از کاهش باروری و تغییر ساختار سنی جمعیت تا تغییر اندازه و ترکیب جمعیت در سن کار، افزایش سالمندی، تغییر الگوهای تشکیل خانواده و تحولات مهاجرتی، پیامدهای مهمی برای بازار کار، آموزش، سرمایه انسانی، بهره‌وری، مصرف خانوار، نظام تأمین اجتماعی و مسیر توسعه کشور به همراه داشته است. از سوی دیگر، تحولات اقتصادی و اجتماعی نیز به‌صورت متقابل بر رفتارهای جمعیتی، تصمیم‌های ازدواج و فرزندآوری، سرمایه‌گذاری خانوارها در آموزش، مشارکت اقتصادی و الگوهای مهاجرت اثر می‌گذارند. ازاین‌رو، شناخت رابطه دوسویه میان جمعیت، اقتصاد و سرمایه انسانی و تبیین سازوکارهای اثرگذاری متقابل آن‌ها، یکی از الزامات اساسی سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه در کشور است.

بر این اساس، هدف اصلی گروه، تولید دانش و شواهد علمی برای شناخت، تحلیل و آینده‌نگری تحولات اقتصادی و جمعیتی و تبیین پیامدهای متقابل آن‌ها بر سرمایه انسانی و توسعه کشور است. این رویکرد، اقتصاد جمعیت را صرفاً به بررسی آثار اقتصادی افزایش یا کاهش جمعیت محدود نمی‌کند، بلکه موضوعاتی همچون کیفیت و انباشت سرمایه انسانی، آموزش و مهارت، اشتغال و بازار کار، بهره‌وری، کارآفرینی، اقتصاد خانواده، تعادل کار و خانواده، الگوهای مصرف، نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی و تفاوت‌های منطقه‌ای را نیز دربرمی‌گیرد.

رویکرد پژوهشی گروه بر تولید شواهد بومی، تحلیل روندها، پایش مستمر، آینده‌نگری، ارزیابی سیاست‌ها و ارائه راهکارهای سیاستی استوار است. در این چارچوب، گروه تلاش می‌کند ضمن بهره‌گیری از روش‌های کمی و کیفی و رویکردهای میان‌رشته‌ای، مسائل اقتصادی و جمعیتی را در سطوح ملی، منطقه‌ای و خانوار مورد مطالعه قرار دهد و یافته‌های پژوهشی را به‌گونه‌ای تولید و ارائه کند که قابلیت استفاده در فرآیند سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری را داشته باشد.